Ontwerp de omgeving.
De 7 basisprincipes voor het vormen van een vitale omgeving.
1. Verbinding met de natuur
2. Zichtbaarheid van leven
3. Van dynamische naar gezamenlijke ruimte
4. Eigenaarschap en ondernemersmentaliteit
5. Stimuleren van beweging
6. Interactieve entrees
7. Deelmobiliteit
1. Verbinding met de natuur
De verbinding met buiten wordt zo eenvoudig mogelijk gemaakt.
Om vitaliteit te stimuleren moet de verbinding met buiten zo eenvoudig mogelijk gemaakt worden. Met één stap sta je buiten, in de (voor)tuin of direct op straat als je op de begane grond woont, of in een groene galerij als je op een verdiepingsvloer woont.
Niet altijd heeft een appartementencomplex ook een eigen buitenterrein. De groene galerij kan daardoor ook gezien of gebruikt worden als een moestuin, of in ieder geval een plek waar je groen plant en onderhoud.
Deze groene galerij is eigenlijk een voortuin; ze brengt de beleving van buiten naar binnen en zorgt net als een straat voor kwalitatieve en toevallige ontmoetingen met de buren.
Is er wel een buitenterrein. Denk aan gebruikersplekken die meebewegen met de seizoenen. Zodat je op zoveel mogelijk momenten van het jaar gestimuleerd wordt om in verbinding te staan met groen.
Bekijk ook ‘Vier de seizoenen’ >
2. Zichtbaarheid van leven
Wat ervaar je op ooghoogte wanneer je door de omgeving loopt?
Ga uit van de geleefde stad. De gemeenschappelijke ruimtes zitten op een zo zichtbaar mogelijke locatie en voor iedereen en in elk seizoen is er iets te doen. Er is een beschut terras omgeven door planten, er zijn diverse zitjes, een schaakbord en er hangt een buurtmenu in het raam. De seizoenen zijn beleefbaar, water stroomt, bladeren ruisen, vogels zingen, bijen zoemen.
Er is een aantrekkelijke en moderne overgang tussen buiten en binnen. Van buiten zie je wat er binnen gebeurt en de ruimtes zijn uitnodigend, de overgang van binnen naar buiten nodigt uit tot het betreden van de gemeenschappelijke ruimtes. Er zit dus geen hoge afscheiding tussen de tuin en de straat, maar er zijn doorkijkjes en plekken voor ontmoeting.
Woningen hebben een directe verbinding naar buiten en deze buitenruimte heeft een hoge kwaliteit. Er is altijd ruimte om samen te komen en te vieren, er staat altijd een pretlichtje aan. Het huis van Sep is ook een insectenhotel, een vogelhuis, een vleermuizengemeenschap. Samen vormt dit een levendige straat, geen anonieme hoogbouw, maar een uitnodigende leefomgeving.
3. Dynamische gezamenlijke ruimte
Geef de meest dynamische ruimte terug aan
de gemeenschap als gezamenlijke ruimte.
Wat is de meest dynamische, mooiste of slimste plek in dit gebouw? Welke plek heeft de meeste ziel, de meeste potentie , een plek die van iedereen is, en door iedereen gebruikt mag worden?
Wij noemen het: ruimte maken, ruimte laten. Een plek die niet volledig wordt ontworpen, maar juist samen met bewoners wordt ingevuld.
Een plek die eigenaarschap creëert is een belangrijke voorwaarde voor een duurzame gemeenschap. Een gemeenschappelijke ruimte waar de kracht van de gemeenschap zichtbaar wordt. Het beste direct zichtbaar en toegankelijk vanuit de straat.
Bron: ØsterGro - rooftop farm in Denmark
4. Eigenaarschap en ondernemersmentaliteit
In de gemeenschappelijke ruimte krijgen de vaardigheden van bewoners een podium.
We gaan op zoek naar mensen die mee willen doen. Die iets kunnen en willen bijdragen. Iedereen heeft iets in huis en hier krijgt dat de ruimte.
Hier stropen mensen de mouwen op. Laat zien dat er energie is. Laat zien dat je bijdraagt. Dat kan op allerlei manieren.
Twee rechter handen? Doe klusjes in de werkplaats. Ook voor de woningen van je buren
Bak je elke dag taart? Verkoop ze in de koffiecorner. Of kook voor anderen in de leefkeuken.
Was je vroeger kapper? Dan ben je geknipt voor de kappershoek.
Ben je graag gastheer/vrouw? Ontvang mensen uit de wijk als ze hier een paar uurtjes willen komen laptoppen en koffiedrinken.
Of run de ‘kom logeren’-kamer die aan de gemeenschappelijke ruimte zijn gekoppeld. Deze kamer is niet alleen voor familie en vrienden.
5. Stimuleren van beweging
Verstop de lift en zet juist de trap in het volle zicht.
Maak van de trap een uitnodiging, geen laatste redmiddel. Of breng de trap naar buiten. Laat mensen in de frisse lucht omhoog en omlaag bewegen, al wandelend, al pratend.
Ook buiten valt er veel te winnen. Een mooie wandelroute maakt dat mensen de deur uitgaan zonder dat het voelt als ‘moeten’. Een route die iets te bieden heeft: uitzicht, groen, ontmoeting en kunst.
Creëer op een plek ook ruimte voor kinderen. Geef ze de ruimte om te steppen, te spelen, hun energie kwijt te kunnen. Maak het spannend, uitdagend, speels.
6. Interactieve entrees
Zorg ervoor dat mensen net wat meer tijd voor elkaar nemen.
Op veel locaties is het niet mogelijk om de entrees, met postvakken, huisnummers, de lift etc te koppelen aan de meest dynamische ruimtes. Dit zijn echter wel plekken waar iedereen veel gebruik van maakt, zorg en dan ook voor dat juist hier ruimte voor ontmoeten, vertragen en verbinden ontstaat. Zet daarom in op interactieve entrees.
Geen kille belbordlijst, maar een creatieve bewonersmuur met voornamen, foto’s of een bewonersboom (“Wie woont waar?”). Dit maakt herkenning mogelijk en verlaagt de drempel tot groeten.
Een kast met boeken, plantenstekjes, of te ruilen spullen activeert bewoners om te delen. Het creëert onderlinge verbinding en zichtbaarheid. Bijvoorbeeld een digitaal prikbord, bewonerskalender, of fotoverhalen van bewoners of buurtactiviteiten. Maak het persoonlijk en laagdrempelig om bij te dragen.
Zorg voor een huiselijke sfeer en bijzondere akoestiek. Dit kan er voor zorgen dat mensen net wat meer tijd voor elkaar nemen.
7. Deelmobiliteit
Een veilige, betaalbare en inclusieve vorm van mobiliteit.
Een gemeenschap van ouderen die in één appartementencomplex woont, kan veel voordeel halen uit het gezamenlijk gebruik van elektrische deelauto’s en deelfietsen. Door deze vervoersmiddelen strategisch te organiseren, worden mobiliteit, zelfstandigheid en sociale verbondenheid versterkt, terwijl kosten en parkeerdruk dalen.
Allereerst is goede toegankelijkheid en nabijheid essentieel. Wanneer deelauto’s en e-bikes op een vaste plek direct naast of binnen het complex staan, verlagen ze de drempel om kleine ritten te maken, zoals naar de supermarkt, huisarts of culturele activiteiten. Elektrische ondersteuning zorgt ervoor dat ook bewoners met beperkte fysieke conditie comfortabel kunnen fietsen.
Daarnaast helpt een duidelijk en laagdrempelig reserveringssysteem—bijvoorbeeld via een eenvoudig touchscreen in de lobby of via telefonische ondersteuning—om alle bewoners, ook degenen zonder smartphone, te betrekken. Korte instructiemomenten of workshops over het gebruik van de voertuigen vergroten het vertrouwen en de zelfredzaamheid van deelnemers.
Een gezamenlijk gebruiksmodel biedt bovendien kansen voor sociale cohesie. Bewoners kunnen ritten met elkaar delen, elkaar helpen bij het boeken of opladen van voertuigen, of samen uitstapjes plannen. Dit bevordert contact en vermindert eenzaamheid. Vrijwillige “mobiliteitsambassadeurs” binnen de gemeenschap kunnen extra ondersteuning bieden, bijvoorbeeld door nieuwe gebruikers wegwijs te maken.
Tot slot draagt het systeem bij aan duurzaamheid en kostenbesparing. Door voertuigen te delen in plaats van individueel te bezitten, worden emissies verlaagd en hoeven bewoners zich geen zorgen te maken over onderhoud, verzekering of hoge aanschafkosten.
Door deze elementen te combineren, nabijheid, eenvoud, ondersteuning en sociale organisatie, kan een ouderenwoongemeenschap optimaal gebruikmaken van elektrische deelauto’s en deelfietsen. Het resultaat is een veilige, betaalbare en inclusieve vorm van mobiliteit.